تبلیغات
Nothing To Display - صنعت مشاوره مدیریت پویا: ابزار توسعه راهبردی
 
Nothing To Display
you are in my heart 4ever
 
 
مطالعات مدیریت راهبردی
شماره ۳  پاییز ۱۳۸۹
۱۰۷- ص ص ۱۲۱
صنعت مشاوره مدیریت پویا: ابزار توسعه راهبردی
مریم خالقی بایگی *، منیژه قر هچه**
چکیده
پژوهش حاضر به منظور روشن ساختن نقش صنعت مشاوره مدیریت پویا، در توسعه راهبردی طراحی
شده است. الزام و ضرورت به کارگیری میانبرهایی که روند سرعت توسعه راهبردی صنعت را برای کشور
ایران امکان پذیر سازد، سبب شد که پژوهش حاضر شکل گیرد. تحقیق از نوع بنیادی بوده، به روش
توصیفی و پیمایشی انجام شده است. اطلاعات، با استفاده از ابزارهای مراجعه به اسناد ومدارك ،
پرسشنامه و مصاحبه گردآوری شده اند. برای آزمون فرضیه تحقیق که شالوده مدل مفهومی را نیز شکل
می دهد، از اطلاعات 127 کشور جهان شامل خریداران بالقوه و بالفعل صنعت مشاوره استفاده شده است.
آزمون همبستگی اسپیرمن انجام شده، فرضیه بنیادین و مدل مفهومی را تأیید کرده است. می توان ادعا
کرد که چنانچه صنعت مشاوره ای در جایگاه مناسب قرارگیرد و پویا و رقابتی باشد، در توسعه صنعتی،
مؤثر خواهد بود.
کلید واژه ها: صنعت مشاوره، صنعت مشاوره رقابتی، مزیت توسعه صنعتی.
* استادیار، مؤسسه آموزش عالی فارابی (نویسنده مسئول).
Email: m.khaleghy@mail.sbu.ac.ir
** عضو هیأت علمی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی.
Archive of SID
www.SID.ir
108 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
مقدمه
صنایع کشور ایران مانند صنایع اکثر کشورهای در حال توسعه با عدم وجود مزیتهای زیادی
مواجه شده است و چنانچه شواهد نشان می دهد این صنایع، در بازارهای بین المللی ، جایگاه
رقابتی مناسبی ندارند و از کسب مزیتهای رقابتی و صنعتی بی بهرهاند.
رقابت جهانی، کشورهای در حال توسعه را ملزم می کند که برای کاهش فاصله با کشورهای
توسعه یافته در پی گزینه ها و میانبرهای رقابتی[ 6] باشند تا فاصله موجود بین آنها وکشورهای
پیشرفته را با سرعت بیشتری کاهش دهد، گزینه ه ایی که هزینه عقب ماندگی را به صورت کار آ
و اثربخش کاهش دهد.
به زعم نویسندگان این مقاله، صنعت مشاوره مدیریت، درصورت قرار گرفتن در جایگاه
مناسب میتواند برای توسعه صنعتی، میانبر رقابتی باشد . بنابراین هدف اصلی این پژوهش،
مشخص کردن نقش صنعت مشاوره مدیریت در توسعه صنعتی کشور ایران است.
با پیچیدهتر شدن دنیای کسب وکار، چالشهای جدیدی برای بنگاهها، صنایع و کشورها به
وجود میآید که سبب می شود واحدهای کسب و کار و سایر خریداران صنعت مشاوره، یعنی
دولتها و صنایع، بیشتر به مشاوران اتکا کنند. مؤسسات مشاوره مدیریت، در پیشرفت و توسعه
هر کشور نقش عمده ای ایفا میکنند. در واقع، حلقه مفقود شدهای که پویایی ارتباط صنعت و
دانشگاه را به وجود میآورد، صنعت مشاوره رقابتی است که در صورت ا یجاد، رشد و توسعه
صنعتی کشور را نیز در پی خواهد داشت.
بررسی تاریخچه صنعت ایران، روشن میسازد که صنعت ایران از ابتدا، فراز و نشیب های
زیادی را تجربه کرده است، اما اکثر تجربیات حاصل شده در جای دیگری م ورد استفاده قرار
نگرفته است. صنعت مشاوره مدیریتی نهادی است که میتواند ظرف تجربیات حاصل شده قبل
باشد و این تجربیات را در راستای حل مسائل صنعتی به کار گیرد. تولد، رشد و فعالیت در بستر
مناسب و رقابتی، عامل مؤثری در موفقیت صنایع کشورها، در بازارهای بینالمللی است، از این رو
صنعت مشاوره مدیریت با استفاده از تجربه کشورهای توسعه یافته میتواند راهکارهای به کار
گرفته شده آنها را با صرف هزینه کمتر به کار گیرد.
رشد کم سرعت توسعه و وراهکارهای مورد نیاز برای حل معضلات کشور مسئله اصلی است
که سبب شده مدل این تحقیق را طراحی کنیم . از آنجا که در کشورهای مختلف، تحقیق ات
اندکی در زمینۀ صنعت مشاوره وآثار بلندمدت و کوتاه مدت آن صورت گرفته است [ 28 ]، نظریه
ایجاد پویایی ارتباط صنعت و دانشگاه برای رسیدن به توسعه صنعتی، توسط صنعت مشاوره
مدیریت پویا و رقابتی، به عنوان دی دگاهی نو، مطرح شده است.
صنعت مشاوره مدیریت در جهان و ایران
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۰۹
نقش صنعت مشاوره مدیریت به عنوان یک صنعت و کسب و کار بزرگ، از اوایل قرن بیستم
بارزتر شد. مکنزی از استادان دانشگاه شیکاگو، شرکت مشاوره مهندسی و حسابداری را در سال
1926 تأسیس کرد. مهم ترین دلیل شکل گیری مشاوره در کشور امریکا، قوانین جدید در زمینۀ
امنیت بود. خودداری بانک ها از کار مشاوره ای نیز، از دلایل تأثیرگذار در استفاده بیشتر از
مؤسسات مشاوره ای به شمار میرود. دهه های 1960 و 1970 ، شاهد پیدایش و شکل گیری
گروههای مشاوره راهبردی بود [ 30 ]. در سال 2000 ، افول اقتصادی در استفاده از مؤسسات
مشاوره ای تأثیر گذاشت و صنعت مشاوره رقابتیتر شد. در سال 2004 ، صنعت جهانی مشاوره
همراه با اصلاحات اقتصادی، تغییر کرد[ 31 ] و در سالهای اخیر، دولت ها در پی مسائل امنیتی و
تاکتیکهای ضد تروریستی هستند که برای صنعت مشاوره و مؤسسات مشاوره ای بازار جدیدی
به وجود آورده است. جدول شماره یک، ترکیب بازارمشاوره سال 2002 را در جهان نشان می
دهد :
جدول 1، ترکیب بازار مشاوره جهان در سال 2002
نام کشور در صد
آمریکا 50
آلمان 10
فرانسه 5
اسپانیا 2
ایتالیا 2
س ك اروپا 7
س ك غ اروپ 13
انگلستان 11
[ منبع: [ 5
صنعت مشاوره در ایران
در زمینه صنعت مشاوره در ایران، تحقیق و مستند های علمی بسیار اندکی وجود دارد .
نمودار شماره 2، مؤسسات مشاورهای مدیریت در سال 1382 را نشان میدهد. طرح پشتیبانی از
توسعه مؤسسات عرضه کنندة خدمات مدیریت سازمان مدیریت صنعتی از معدود گزارش ها یی
است که در آن به مؤسسات مشاوره ای ایرانی نیز اشاره می شود. آنچنان که در این گزارش آمده
Archive of SID
www.SID.ir
110 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
است، حدود 89 درصد مؤسسات خدمات مدیریت، در زمینۀ مشاوره فعال هستند [ 10 ]. نمودار
شماره 1 نسبت موسسه خدمات مشاوره مدیریت ایران را در سال 1382 نشان میدهد.
نمودار 1، تعداد مؤسسات خدمات مشاوره مدیریت ایران در سال 1382
در ایران نیز بازار قابل توجهی برای خدمات مشاوره وجود دارد. با این وجود، هنوز صنعت مشاوره
مدیریت کشور با چالشهای بسیاری روبه رو است و وضعیت موجود آن با شرایط ایده آل فاصله
.[ قابل توجهی دارد[ 7
تجزیه و تحلیل صنعت مشاوره روشن می کند که در اوضاع کنونی ایران، صنعت مذکور در
جایگاه خود قرار نگرفته و نارسایی های فراوانی دارد. عملکرد غیر رقابتی، ضعف توان حرفه ای،
تعداد کم مؤسسات مشاور ه ای ، درآمد کم، زمینه های تخصصی محدود ، ظرفیت کم و بازار
کوچک و رشد نیافته مشاوره، عقب ماندگی از تحول جهانی در صنعت مشاوره مدیریت، نیازهای
ارضاء نشدة کنونی بنگاههای صنعتی ایرانی، گرایش به منابع خارجی و امکان واگذاری بیشتر
بازار به مؤسسات خارجی با پیوستن به سازمان تجارت جهانی از نارسا یی های کن ونی صنعت
مشاورة ایران می باشند.
مزیت رقابتی و راهکار ارتباط صنعت و دانشگاه
نگاهی به اوضاع صنایع مختلف کشور ایران، روشن می سازد که صنایع این کشور با
مشکلات مختلفی مواجه بوده و جایگاه مناسب رقابتی ندارند. در یک بررسی آمده است که از
133 فعالیت صنعتی شناخته شده در دنیا، تعداد 129 فعالیت صنعتی در ایران وجود دارد، ولی از
میان آنها، فقط 8 فعالیت صنعتی کارآیی نسبتا مناسبی دارند، بنابراین اکثر این صنایع غیر رقابتی
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۱۱
و ناکارآمدند[ 2]. بر اساس بررسی انجام شده دیگری، 108 صنعت از 129 صنعت فعال ایران،
بیش از نصف ظرفیت خود را راکد کرده اند[ 3]. شواهد، دلالت بر آن دارد که ایران روی منحنی
امکانات تولید نبوده و حتی امکانات تولید کمتر شده است که این معنی ضد توسعهای دارد.
بررسی برنامه های توسعه ای ایران، مؤید این نکته است که بعد از انقلاب، هدف
سیاست مداران و دستاندرکاران کشور، دست یابی به شرایط بهتری از توسعه یافتگی بوده و در
این زمینه سرمایه گذاریها هنگفتی صورت گرفته، اما اکثر این سرمای هگذاری ها درست انتخاب
نشده است. با چنین وضعی، در صورت بازشدن مرزها و ورود به بازارهای آزاد جهانی، کمتر
صنعت ایرانی، قادر به رقابت خواهد بود. راهکار حل چنین مشکلات صنعتی چیست؟
راهکارهایی که بتوانند مزیت زایی رقابتی را در هر سطح بنگ اهی، صنعتی، کشوری و
بین المللی فزونی بخشند، از میانبرهای رقابتی مؤثر در توسعه به شمار می روند . دیدگاه های
سازمان صنعتی و رویکرد متکی بر منابع که دو رویکرد اساسی حوزة راهبرد هستند، از زاویه ای
.[ متفاوت به منبع مزیت رقابتی نگریسته اند[ 19
در دهه های اخیر اقتصاد صنعتی، فرایند تغییر جهت از اقتصاد بر پایه منابع طبیعی به اقتصاد
بر پایه دارائیهای فکری را گذرانده است[ 18 ]، دانش جانشین سرمایه، منابع طبیعی و نیروی کار
شده است[ 22 و 25 ] و تجمع دانش به کسب مزیت رقابتی کمک می کند[ 36 ]. در پژوهش های
.[ متکی بر دیدگاه منبعگرا و دانشگرا، دانش، عامل موفقیت خوانده شده است[ 17 و 9
از نظر مایکل پورتر، در راهبرد رقابت جهانی، تعامل موقعیت ملی هر کشور و مزیت ر قابتی
مهم است، در این تعامل موقعیت محیط ملی، در موفقیت بنگاه یا سازمان، نقش پیچید ه ای ایفا
می کند[ 32 ] .رویکرد مبتنی بر دانش برگرفته از رویکرد مبتنی بر منابع است که قصد داشته است
. [ با متمایز کردن دانش از سایر منابع سازمان بر راهبردی بودن آن تأکید کند[ 24
مشاوران در خلق و تولید دانش نقش بسزایی دارند (رضائیان، 1382 )، پیامدهای کوتاه مدت
به کارگیری مؤسسات مشاوره ای در قیمت سهام منفی و آثار بلندمدت استفاده از مشاور، مثبت
است[ 28 و 16 ] . عواملی چون نبودن اطمینان محیطی، فراوانی داد و ستد، دارایی های خاص و
غیره، در به کارگیری مشاوره از خارج سازمان مؤثرند [ 14 ]. صنعت مشاوره، پلی رقابتی برای
کاهش فاصله عقب افتادگی بنگاه ها و کشورهای درحال توسعه با کشورهای توسعه یافته است که
.[ مکان این پل، بین دو نهاد راهبردی کشور، یعنی صنعت و دانشگاه است[ 6
در کشورهای توسعه یافته، بین صنعت و دانشگاه، ارتباطی پویا و مستمر وجود دارد که بدین
وسیله، هر دو نهاد به رشد و توسعه میرسند، در حالیکه در کشورهای در حال توسعه، این ارتباط
به صورت پویا وجود ندارد[ 11 ]. سال هاست که شعار "ارتباط صنعت و دانشگاه" به عنوان یکی از
Archive of SID
www.SID.ir
112 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
راه های توسعه کشور ایران مطرح و گام های زیادی نیز در زمینه دست یابی به ارتباط صنعت و
دانشگاه برداشته شده است.
چند سال پیش، در وزارت علوم، بخش ارتباط با صنعت به وجود آمد و نهاد صنعت هم دفتر
ارتباط صنعت و دانشگاه را ایجاد کرد، اما پویا نبودن و اجباری بودن این روابط هیچ نتیجۀ مثبتی
عاید کشور نکرد. برخی بر این عقیده اند که دانشگاه های علمی-کاربردی با حد واسط بودن میان
نیروهای متخصص و ماهر، که حلقۀ واسط میان صنعت وعلم، محسوب می شوند کارآمدی دارد
4]، ولی شواهد نشان می دهد که این حلقۀ واسط علم و صنعت، نیز راهکار موفقی نبو ده است . ]
بیشترین ارتباط صنایع با دانشگاه ها به شکل دایمی و منظم یافته ، برنامه کارآموزی تابستانی
دانشجویان در واحدهای صنعتی است. راه اندازی واحدهای تحقیق و توسعه در صنای ع به منظور
استفاده از همکاری دانشگاه و مراکز تحقیقاتی در صنعت، استفاده از توان اعضای هیئت علمی
به صورت انفرادی و از طریق عقد قرارداد مستقیم، ازجمله مواردی است که به صورت سراسری
انجام شده و به رغم فعالیت های خوبی که صورت گرفته است، نداشت ن ساختار مناس ب و قانونمند
نبودن همسویی و همفکری لازم در سطح مدیران ، این اقدامات نتوانسته است مشکل ارتباط
صنعت و دانشگاه را حل کند و اگر بعض ا تجربه های موفقی در سط ح استان ها ب هدست آمده، جنبه
موردی داشته و حکایت از یک کار برنام هریزی شده و منسج م و مطمئن نمی کند.
ضعیف بودن ارتباط صنعت و دانشگاه، نیازمند شکل گیری واسطه ای است که پویایی این
ارتباط را فراهم سازد (مدل مفهومی این پژوهش، صنعت مشاوره را، حلقه ارتب اطی صنعت و
دانشگاه معرفی می کند).
دیدگاه دکتر جمالی[ 6] در زمینه ارتباط صنعت و دانشگاه، اینگونه است :
"صنایع دائم در رقابت شدید هستند و بقای آنها در گرو خلق مزیت های رقابتی به صورت دائم
است. اما خلق این مزیت های رقابتی در دانشگاه کمتر انجام می شود و نه فقط بقای دانشگاه نیز
به هیچ عنوان در گرو خلق این مزیت ها نیست بلکه نوآور یهای آن نیز لزوماً برای رقابتی کردن
صنایع ایجاد نمی شود. وظیفه دانشگاه با سواد کردن دانشجویانی است که اکثر ا تجربه ای در
مدیریت بنگاه های اقتصادی و خلق مزیت های رقابتی ندارند. تحقیقات دانشگاه نیز در راستای
کشف ناشناخته هاست و لزوما (و حداقل در کوتاه مدت) برای رقابتی شدن صنایع انجام نم یشود .
بنابراین بی دلیل نیست که کوشش ها برای نزدیک کردن صنعت و دانشگاه هیچ اثری بر رقابتی
شدن هر یک نداشته است.
این در حالی است که بقای صنعت مشاوره در نوآوری و رقابتی کردن بنگاه ها، سازمان ها و
کشورهاست که شامل رقابتی کردن دانشگاه هم می شود و در این رابطه دانشگاه و همچنین
مدیران صنایع مختلف می توانند ورودی صنعت مشاوره را تشکیل دهند".
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۱۳
آیا دولت می تواند به عنوان حلقۀ واسط ارتباط صنعت و دانشگاه، عمل کند؟ یا دولت، باید
زمینه شکل گیری چنین رابطه ای را فراهم سازد؟ شاخص های علمی بانک جهانی، مؤید کند
بودن پیشرفت فرهنگی و علمی کشور است. ایران در بین 128 کشور، از نظر شاخص اقتصادی
دانش رتبه نود و ششم را کسب کرده است. اعتبارات تحقیقاتی کشورهای پیشرفته، به طور
مرتب، روندی افزایشی داشته است، به طوری که هزینه سرانه تحقیقات در امریکا در سال
.[ 1979 ، از 185 دلار به 293 دلار در سال 1980 و به 333 دلار در سال 1981 رسیده است [ 12
1درصد از تولید ناخالص خود را صرف فعالیت های پژوهشی کرد که این /2 ، کره، تا سال 1984
.[ میزان به میزان کشورهای غربی نزدیک است[ 13
علت اصلی موانع ارتباط منطقی دانشگاه و صنعت، تفاوت ماهیت راهبردی این دو نهاد
است. یکی نهادی است علمی (دانشگاه)، که ممکن است فقط نظریه ارائه کند و دیگری نهادی
است اقتصادی (صنعت)، که برای پیشرفت و تأ ثیر در توسعه یافتگی نیازمند دانش عملی
است[ 15 ].کاربردی نبودن علوم دانشگاهی، بی تجربگی شناخت صنعت و لمس نکردن محیط
صنعت، از ضع فهای دانشگا ههاست که سبب می شود ارتباط صنعت و دانشگاه منطقی نباشد.
در این پژوهش، سعی شده است، با ارائه مدلی مفهومی، نقش و جایگاه صنعت مشاوره در
کسب مزیت صنعتی، به عنوان پل ارتباطی بین صنعت و دانشگاه، نشان داده شود. مدل مفهومی
با تکیه بر مفروضاتی که دانش را منبعی مزیت زا می دانند، طراحی شده است.
با توجه به اهمیت دستیابی به مزیتهای صنعتی، سؤال اساسی تحقیق اینگونه طرح شده
است:
"آیا صنعت مشاوره مدیریت بر پویایی ارتباط بین صنعت و دانشگاه تأ ثیر داشته ودستیابی به
توسعه صنعتی، را امکان پذیر می سازد؟ "
مدل تحقیق و متغیرهای آن
ضرورت به کارگیری میانبرهایی که سرعت توسعه را فزونی میبخشند، ما را به پیشنهاد مد لی
مفهمومی واداشت که صنعت مشاوره مدیریت را حلقه ارتباطی صنعت و دانشگاه معرفی می کند .
مدل با توجه به نظریه پویایی ارتباط صنعت و دانشگاه طراحی شده است، که ج ایگاه صنعت
مشاوره را بین دو نهاد صنعت و دانشگاه قرار میدهد. نمو دار شماره سه، نظریه مذکور را به
تصویر کشیده است. مدل با استفاده از دید سیستمی، طراحی شده که صنعت مشاوره بخش
فرایند سیستم را تشکیل می دهد. محیط رقابتی صنعت مشاوره مدیریت شامل تأمین کنندگان،
رقبای موجود (مؤسسات مشاورهای)، خریداران، خدمات جایگزین و تازه واردان می باشد . تأ مین
کنندگان و خریداران مستقیما با ورودیها و خروجیهای صنعت مشاوره سروکار دارند و تازه -
Archive of SID
www.SID.ir
114 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
واردان و کالاهای جایگزین هم که در بسیاری مواقع از رقبای موجود صنعت مشاوره محسوب
میشوند. بخش های اصلی مدل عبار تاند از:
ورودی های صنعت مشاوره ·
صنعت مشاوره ·
خروجیهای صنعت مشاوره ·
ورودی های صنعت مشاوره: در صورتی که صنعت مشاوره در جایگاه مناسب خود و بین صنعت و
دانشگاه قرار گیرد، مسائل ناشی از نیازهای رقابتی مشتریان سطوح مختلف، داده ها و اطلاعات
علمی دانشگاه ها و مراکز علمی پژوهشی، افراد مجرب صنایع و دانشجویان نخبه فارغ التحصیل
رشتههای مختلف، به ویژه رشتههای مدیریت بازرگانی و کسب و کار دانشگاه ها، از ورودی های
صنعت مشاوره می باشند که توسط تأمین کنندگانی چون دانشگاه ه ا و مراکز علم ی، صنایع، و
.( بنگاهها به بخش فرایند یعنی صنعت مشاوره وارد میشوند(نمودار 2
صنعت مشاوره (به عنوان فرایند): نیازهای رقابتی، که از ورودیهای صنعت مشاوره اند و سایر
ورودیهای صنعت مشاوره، پس از بررسی، پردازش و تجزیه و تحلیل تبدیل به ستادهای به نام
دانش کاربردی می شوند. دانش، تخصص و تجربه تجزیه و تحلیل و حل مسائل مشاوران، امکان
تبدیل دانش نظری(خروجی دانشگاه ها و مراکز علمی) به دانش کاربردی را فراهم می سازد . در
واقع بخش فرایند مدل که همان صنعت مشاوره است، ورودیها صنعت را تبدیل به خروجی ها
.( می کند (نمودار 2
خروجی های صنعت مشاوره (دانش کاربردی ، منبع مزیت): تخصص به صورت دانش، تجربه،
زمان، مهارتهای خاص یا خلاقیت، از منابعی است که مشاوران برای صنایع و بنگاههای فعال
در صنایع فراهم میکنند. صنعت مشاوره در حداکثر کردن دانش بنگاهها نقش عمدهای ایفا می -
کند و بیشتر خدمت مؤسسات مشاوره ای، خلق و ارائه دانش صریح، ضمنی و کاربردی به
.( مشتریان است(نمودار 2
در حقیقت محصول صنعت مشاوره نوآوری هایی است که حاصل تجربیات فع الیت های
مختلف بنگاه ها و کشورهاست. از آنجایی که بقای صنعت مشاوره در ارائه خدماتی است که سبب
رقابتی شدن خریداران خود می شود، بنابراین رقابتی شدن هر خریدار فشاری به رقبای آن وارد
می سازد تا آنها نیز رقابتی تر شوند. در فرایند چنین تعاملی هم خریداران صنعت مشاوره و هم
.[ خود این صنعت دائما به صورت پویا رقابتی م یشوند[ 6
صنعت مشاوره، در کاستن شکاف توسعه، عاملی مزیت زا است و نتیجۀ استفاده نکردن از
مشاور خوب، ایجاد موانع توسعه است.
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۱۵
نمودار 2، مدل مفهومی (صنعت مشاوره پویا و رقابتی، پل ارتباطی صنعت و دانشگاه)
تعریف متغیرها
صنعت مشاوره مدیریت: مجموعه ای از بنگاه ها یا مؤسسات مشاوره ای ک ه به مشتریان،
خدمات مشاوره ای ارائه می کنند.
صنعت مشاوره رقابتی مدیریت : صنعت مشاوره ای که بر اساس قواعد رقابتی عمل کرده و با
این عملکرد در پویایی تعامل صنعت ودانشگاه، مؤثر است.
مزیت صنعتی: شاخص مورد استفاده برای سنجش توسعه صنعتی است که بر اساس تولید
ناخالص داخلی کشورها سنجیده شده است.
روش شناسی تحقیق
هدف اساسی تحقیق، کاربرد صنعت مشاوره مدیریت پویا، به عنوان راهکار و میانبر رقابتی
مناسب جهت کاستن فاصله با کشورهای توسعه یافته در سطح صنعت است.
Archive of SID
www.SID.ir
116 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
این تحقیق، از نظر دسته بندی تحقیقات بر حسب هدف، تحقیقی بنیادی محسوب می شود و
از نظر دسته بندی تحقیقات بر حسب نحوة گردآوری داده ها، تحقیقی توصیفی پیمایشی به شمار
می رود. ابزارهای گردآوری دادهها، مراجعه به اسناد ومدارك و پرسشنامه است.
برای تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده، از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شده
اجرا شده است. ،SPSS است. آزمون آماری با نرم افزار
پرسشنامه تحقیق به بررسی میزان استفاده از مؤ سسات ایرانی فعال در صنایع مختلف از
مشاوره مدیریت اختصاص یافته است و با سؤالات بسته و باز، نظرهای خریداران صنعت مشاوره
را سنجیده است. سؤالات بسته پرسشنامه، بر اساس طیف پنج درجه ای لیکرت طرح ریزی شده
است. سؤالات باز نیز برای دریافت پیشنهادها و انتقادها و سایر نظرهای پاسخ دهندگان، در
0 درصد است. / پرسشنامه گنجانده شده است. اعتبار پرسشنامه برابر 852
جامعه آماری دو بخش است، بخش اول صنایع مختلف ایران است. با توجه ضروری ندانستن
خدمات صنعت مشاوره توسط اغلب صنایع ایران، امکان طبقه بندی خریداران وجود نداشت،
بنابراین برای کاهش میزان انحرافات سعی شد نمونه آماری در زمینه های نوع مالکیت، نوع
صنعت یا فعالیت، اندازه بنگاه یا سازمان (از نظر تعداد کارکنان یا در آمد) نیز به صورت تصادفی
انتخاب شوند. با توجه به تعداد حجم نمونه منطقی و افزودن ده درصد، تعداد 191 پرسشنامه در
میان پاسخ دهندگان پخش شد. از تعداد 191 پرسشنامه توزیع شده، تعداد 152 عدد برگشت .
نتایج پرسشنامههای برگشته نشان می داد که بنگاههای خریدار این صنعت در ایران، به نحو
مناسب خدمات این صنعت را به کار نمیگیرند.
بخش دوم جامعه یکصد و بیست و هفت کشور جهان است . برای آزمون مدل ایده آل از
اطلاعات یکصد و بیست و هفت کشور جهان شامل خریداران بالقوه وبالفعل صنعت مشاوره
استفاده شد. اطلاعات مرتبط با توسعه صنعتی که در درآمد ناخالص ملی کشورها لحاظ شده، از
یکصد و بیست و هفت کشور جهان در سال 2006 ب ه دست آمد . ،(IMF) رتبه بندی جهانی
هزار دانشگاه رتبه بالای جهان در سال 2006 ، نمونه دانشگاهها را تشکیل داده و رتبهبندی پانصد
بنگاه مشاورهای برتر نیز برای سنجش صنعت مشاوره، استفاده شد.
نمودار 4، زادگاه هزار دانشگاه معروف دنیا را بر اساس اطلاعات موجود نشان می دهد. این رتبه -
بندی با توجه به شاخصهایی چون کیفیت آموزش، بینالمللی بودن، اندازه، ستادههای تحقیقی،
تأثیر و شأن آنها انجام شده است.
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۱۷
نمودار 3، تعداد دانشگاههای برتر دنیا به تفکیک کشور
نمودار 4، رتبه بندی مؤسسات مشاورهای برتر دنیا را نشان می دهد که اطلاعات مذکور از
کتاب رتبهبندی شرکتهای مشاورهای به دست آمده است، مؤ سسات مشاوره ای با توجه به
.[ ویژگیهای چون میزان درآمد، خریداران و غیره توسط این مؤسسه رتبهبندی میشوند[ 20
نمودار 4، رتبه بندی مؤسسات برتر مشاورهای
Archive of SID
www.SID.ir
118 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
فرضیه بنیادین پژوهش که شالودة مدل مفهومی برآن بنا شده، عبارت است از:
" ارتباط پویای صنعت و دانشگاه، به وسیله صنعت مشاوره (رقابتی )، بر توسعه صنعتی ، م ؤثر
است. "
تحلیل دادهها
جدول 1، آزمون فرضیه و مدل را نشان میدهد. برای سنجش پویایی ارتباط بین، دانشگاهها،
،SPSS صنعت مشاوره (رقابتی) و توسعه صنعتی از آزمون همبستگی اسپیرمن در نرم افزار
استفاده شده است و این ضریب بین مؤسسات مشاوره ای، دانشگاه های برتر دنیا وتولید ناخالص
داخلی آزمون شده است. نتیجه این آزمون، در جدول 1، آمده است.
با H با سطح اطمینان 95 درصد تأیید و 0 H همان طور که در جدول 1، مشاهده می شود، 1
سطح خطای 5 درصد رد می شود. به عبارت روشن می توان ادعا کرد که بین شمار مؤسسات
مشاوره ای موفق، توسعه صنعتی و شمار دانشگاه های برتر، رابطه معناداری وجود دارد.
جدول 1، آزمون همبستگی اسپپیرمن
عنوان متغیر
ضریب همبستگی
مؤسسات مشاوره ای
ضریب همبستگی
دانشگاههای برتر
ضریب همبستگی توسعه
صنعتی (تولید ناخالص داخلی)
** 0.259 **0.304 مؤسسات مشاوره ای 1.000
**0.734 1.000 ** دانشگاه های برتر 0.304
توسعه صنعت ی (تولید
ناخالص داخلی)
1.000 ** 0.734 ** 0.259
(**) بیانگر ارتباط همبستگی معنادار
یافتهها و نتیجه گیری
آزمون همبستگی فرضیۀ تحقیق، روشن ساخت که بین تعداد مؤسسات مشاوره ای موفق،
توسعه صنعتی و دانشگاه های برتر، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ مدل م فهومی ایده آل
پژوهش، نیز با مراجعه به اطلاعات کشورهای توسعه یافته، که در سنجش آماری توسط ضریب
همبستگی لحاظ شده ، تأیید شده است.
صنعت مشاوره از صنایع زیر بنایی است، که در توسعه یافتگی و پیشرفت صنایع کشور نقشی
اساسی دارد. بنابراین، رقابتی بودن (یا رقابتی کردن) چنین صنعتی تأ ثیر زیادی در رقابتی تر
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۱۹
کردن سایر صنایع دارد[ 6]. در واقع، این صنعت را می توان صنعت زیر بنایی صنایع عمده و
زیرساخت ها دانست. صنعت مشاوره با در نظر گرفتن هزینه سرمایه گذاری بسیار ناچیز، منافع
کوتاه و بلند مدت بسیار کلان و سرعت زیاد دست یابی به بازدهی، اگر بهترین راهکار یا میانبر
رقابتی کاستن فاصله با کشورهای توسعه یافته نباشد، یکی از بهترین راهکارها خواهد بود.
مقایسه کشورها در زمینه مؤلفه هایی چون تعداد دانشگاه های برتر، تعداد مؤسسات مشاور ه ای
و توسعه صنعتی روشن می سازد، صنایع، دانشگاه ها و مؤسسات مشاوره ای برتر زادگاه هایی
مشترك دارند؛ به عبارت روشن تر صنایع موفقی که به مزیت رقابتی دست یافته اند، در
کشورهایی متولد شده اند که از دانشگاه ها و مؤسس ات مشاوره ای برتر بهره مند بود ه اند .
اکثردانشگاههای برتر، از مشاوران مدیریت معروف استفاد ه می کنند . برای مثال ، دو مؤسسه
در نزدیکی دانشگاه هاروارد (BCG) وبی سی جی (Monitor) مشاورهای معروف مونیتور
قرار دارند؛ پس، تعامل پویایی بین دانشگاهها، صنایع و مؤسسات مشاوره ای وجود دارد.
در کشور ایران نیز کسب مزیت صنعتی، توسط پل ارتباطی صنعت مشاوره امکان پذیر خواهد
شد.
پیشنهادهای اجرایی
1. قرار گرفتن صنعت مشاوره مدیریت در جایگاه مناسب (بین صنعت ودانشگاه ) ؛
همانگونه که نتایج آزمون فرضیه بنیادین تحقیق، نشان داد، صنعت مشاوره، میانبر
رقابتی است که در صورت قرار گرفتن در جایگاه مناسب، مزیت های فراوانی به وجود
خواهد آورد.
2. ایجاد بنیاد مشاوره مدیریت و استفاده از مشاوران با تجربه و خبره در شکل گیری
وتعیین راهبرد آن؛
3. استفاده بخش دولتی از مشاوران مدیریت.
پیشنهاد برای تحقیقات آتی
1. بررسی عملکرد شرکتهای مشاورهای ایرانی،
2. بررسی ارتباط صنعت مشاوره و بهرهوری،
3. کارآمدیهای صنعت مشاوره.
محدودیتهای تحقیق
1. ملموس بودن نتایج حاصل از خدمات مشاوره،
2. نداشتن شرکتهای موفق مشاورهای در ایران برای بررسی عملکرد و کارآمدی آنها.
Archive of SID
www.SID.ir
120 مطالعات مدیریت راهبردی- شماره 3 – پاییز 1389
منابع
1. آذر هوش، فریدون. ( 1384 ). "حمایت دولت از ظرفیت سازی درصنعت مشاوره مدیریت"، نخستین
همایش مشاوران مدیریت و توسعه ملی گزارش از: محمد آزادی، تهران.
.6-4 ، 2. اقتصاد ایران ( 1379 ). "مشکل شناسی صنعت ایران". اقتصاد ایران، 17
.18-12 ، 3. اقتصاد ایران ( 1379 ). "تاریخچه صنعت ایران". اقتصاد ایران، 17
.5- 4. امیری، حسین ( 1385 ). "نظام علمی- کاربردی حلقه مفقوده صنعت ودانشگاه". مجله جامع، 4
.( 5. انجمن مشاوره فدراسیون مدیریت اروپا ( 2003
6. جمالی، مجید. ( 1385 ). مجموعه مقالات.
.67-66 ، 7. رشیدی، لیلا. ( 1387 ). "ایران و صنعت مشاوره مدیریت". تدبیر، 195
-16 ، 8. رضائیان، علی. ( 1381 .) " نقش مدیر عالی دانش در مدیریت دانش ". پیام مدیریت ، 3 و 4
.40
.27-4 ، 9. رضائیان، علی. ( 1382 ). " چرخه حیات دانش ". پیام مدیریت ، 7 و 8
10 . سازمان مدیریت صنعتی( 1382 )، "طرح پشتیبانی از خدمات مدیریت"، سازمان مدیریت صنعتی.
22 آبان. - 11 . شجاعی، محمدرضا. ( 1384 )."سازوکار تعامل دانشگاه وصنعت". روزنامه ایران 21
12 . طبیبی، سید جمال الدین. ( 1373 ). "نقش دانشگاه و پژوهش در توسعه ملی". فصلنامه پژوهش و
برنامه ریزی در آموزش عالی، 3 و 4
13 . مدنی، امیر باقر. ( 1367 ). "استراتژی توسعه اقتصادی:مقایسه روشهای توسعه ایران با کره جنوبی".
تهران: آذر.
.4 -16 ، 14 . مرتضوی، سعید. ( 1382 ). "صنعت مشاوره". پیام مدیریت، 3 و 4
15 . مصطفوی ، محمود. ( 1376 ). "دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی". دومین کنگره بین المللی و
پنجمین کنگره سراسری همکاریهای سه جانبه دولت.
16. Ajay P., Andrew A. S., (2003). "The Announcement and Long –Term Effects
of Hiring Management Consulting Firm". .Dartmouth College, June.
17. Alavi, M. (1999). "Knowledge Management Systems: Issues, Challenges and
Benefits". Communications of AIS ,1(7).
18. Alavi, M. (2000). "Organizational Knowledge Management. Framing the
Domains of IT Management Research: Glimpsing the Future through the Past".
Pinneflex Educational Resources, Cincinnati, OH.
19. Arnoldo C. H. & Dean L.W. (2002). "the Delta Model-Toward a Unified
Framework of Strategy". IT Sloan School of Management Working Paper 4261-
02
20. Consulting Firm Rankings (2006). The Vault Top 50 Management and Strategy
Consulting Firms.
21. Crucini, C. & Kipping, M. (2001). "Management consultancies as global change
agents Evidence from Italy". Journal of Organizational Change Management
,14(6).
22. Druker, P. (1995). "The Post-Capitalist Society". Oxford: Butterworth-
Heineman.
Archive of SID
www.SID.ir
صنعت مشاوره مدیریت پویا، ابزار... ۱۲۱
23. Furusten, S. (1995). "The Managerial Discourse: A study of the Creation and
Diffusion of popular Management knowledge (Diss.)". Uppsala University:
Department of business studies.
24. Grant, R. M(1996). "Toward a Knowledge – Based Theory of the firm,
Strategic". Management Journal, Winter Special Issue 109-122.
25. Hilliard, R. (2004)."Tacit Knowledge and Dynamic Capability: The Importance
of Penrose Image" Paper to be presented at the DRUID, 1 May.
26. Gross Domestic Product per capita, (2006). World Economic Outlook Database.
Retrieved from: http:// www.International Monetary Fund..
27. Ranking web of world universities. (2006). Retrieved from:
http://www.webometrics.info/about_rank.html
28. Kipping. (1996). "The Us influence on the evolution of management
consultancies in Britain, France and Germany since 1954". Business and
Economic.
29. Knights, D. and Morgan, G. (1991). Corporate strategy, organizations and the
subject a critique". Organization Studies, 12(2), 251-73
30. Pankaj G. (2000). "Competition and Business Strategy in Historical
Perspective". Harvard University. Retrieved from:
http://papers.ssrn.com//paper.tal?abstract_id-264528
31. Plunkett Research, Ltd. (2005) Plunkett's Consulting Industry Almance.
32. Porter, M. (1986). "Competition in Global Industries". Boston: Harvard
Business School Press .
33. Sherry L. Buschmann (2001). "knowledge Management: Obstacles and
Opportunities-What Can NASA Learn from the Consulting Industry?." Sloan
School of Management .
34. The World Bank Group .(2006 ) Retrieved from: http://www.worldbank.org.
35. Van den Bouch .F. A. J., Volberda, M. B.(1999). "Co-evolution of Firm
Absorptive Capacity and Knowledge Environment: Organization and
Combinative Capabilities". Organization Science. 10(5) 551-568.
36. Van den Bouch, F. A. J., Volberda, M. B. (2003). "Management Consulting:
Emergence and Dynamic of Knowledge industry". Administrative Science
Quarterly.48(4), 695-699.
37. Volberada, W. (2005). "How Knowledge Accumulation Changed the
Competitive Advantage of Strategy Consulting Firms". ERIM, 1-18
Archive of SID
www.SID.ir


درباره وبلاگ


*با عرض سلام خدمت شما دوست عزیز*
امیدواریم که از خواندن این مطالب لذت ببرید
و لحظه های خوبی را سپری کنید

مدیران وبلاگ :
عمو سعید
عمو مجید

مدیر وبلاگ : saeed khaki
صفحات جانبی
نظرسنجی
نظر شما دوست عزیز راجع به این وبلاگ چیه؟







نظر شما دوست عزیز راجع به این وبلاگ چیه؟







جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
ارتباط با majid shabanpor
ارتباط با saeed khaki
gunner2066چت روم وبلاگ


فال امروز


.



دریافت کد
abzareweb
ابزار وب

تعبیر خواب آنلاین

تماس با ما
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
مشاهده جدول کامل لیگ برتر ایران