تبلیغات
Nothing To Display - ارایه یك مدل تصمی مگیری بر اساس الگوی سلسله مراتبی برای انتخاب راهبرد ادغام، واگذاری، همكاری مشترك در صنعت خودروسازی
 
Nothing To Display
you are in my heart 4ever
 
 
Archive of SID
نشریه مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388 ، از صفحه 5 تا 20
ارایه یك مدل تصمی مگیری بر اساس الگوی سلسله مراتبی
برای انتخاب راهبرد ادغام، واگذاری، همكاری مشترك در
صنعت خودروسازی
* عزت الله اصغری زاده 1، محمد حقیقی 2، مجید بلالی 3
استادیار، دانشكده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران
استادیار، دانشكده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران
دانشگاه تهران و مشاور شركت پارس خودرو، ایران ،MBA كارشناس ارشد
(1388/11/ 1388 ، تاریخ تصویب: 18 /5/ (تاریخ دریافت: 19
چكیده
به دلیل رقابت سنگین بین خودروسازان و تهدیداتی كه توسط رقبای خارجی برای آنها وجود دارد، آنها
سعی می كنند با همكاری یا ادغام، موجب كاهش رقابت داخلی شده و در هزین ههای شركت های خود
صرفه جویی نمایند. برآورد حجم بازار خودرو در كشور متاثر از دو عامل تقاضا و عرضه می باشد. تقاضا
تابعی از نیاز جدید به خودرو و میزان خروج خودروهای فرسوده است و عرضه نیز تابعی است از ظرفیت
تولید و بازارهای صادراتی. عوامل كلیدی موثر برتقاضا، درآمد سرانه و میانگین سنی جمعیت می باشند و
پیش بینی تقاضا حاكی از نزدیك شدن بازار خودروی ایران به مرحله تعادل می باشد. در این مقاله ب همنظور
ارایه راهكار برای موفقیت مدیران و اثربخشی تلاش هایی كه در جهت بقا و ارتقا این صنعت صورت
می گیرد، مفهوم راهبرد ادغام، همكاری استراتژیك و واگذاری مطرح شده و با مطالعه بازار پیچیده خودرو
در دنیا و چالش های آنها برای بقا و رشد، وضعیت صنعت خودروسازی كشورمان مورد توجه قرار
(AHP) می گردد. سپس با مصاحبه با متخصصان و نخبگان و استفاده از روشتصمیم گیری چند معیاره
راهبردهای این صنعت تحلیل می گردد. در این مقوله مزایای ادغام چون كاهش هزین هها، دسترسی به دانش،
فن آوری، تامین كنندگان و بازارهای مشترك و نیز توان مالی بالاتر در برابر معایبی چون انحصار و دولتی
شدن بیشتر بررسی می شود و در این بین اثر كاهش تعرفه واردات و حذف سوبسید بنزین و استانداردهای
زیستی نیز در نظر گرفته می شود. راهبرد پیشنهادی همكاری در تولید با خودروسازان خارجی است.
برند، عرضه و تقاضا ،AHP ، واژه های كلیدی: ادغام، خودروسازی
∗ نویسنده مسئول Email: balali@ut.ac.ir
www.SID.ir
Archive of SID
6 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
1. مقدمه
در اوایل قرن بیستم حدود 270 شركت خودرو سازی در دنیا وجود داشت . شرك ت ها ی
بزرگ خودروساز ب ه تدریج به علت رقابت با سایر ین، اقدام به كاهش قیمت محصولات
خود نمودند كه این موضوع كاهش حاشیه سود و نزدیك شدن به نقطه سر به س ر تولید را
به دنبال داشت . بنابراین خودروساز ان با چالش جدی در كسب سود و دستیابی به سهم
بیشتر از بازار تقاضا مواجه شدند، لذا چاره را در این دیدند كه با انجام ادغام در تحقق
كاهش قیمت تمام شده و افزایش كیفیت محصولات ، گام موثری بردارند و سود خود را
تضمین نماین د. خارج كردن یا هضم كردن رقبای كوچك بازار از سیاس ت های آنها است .
از طرفی هزینه های تولید، بازاریابی و فروش ر ا نیز به طور مستمر كاهش می دهند . فورد،
مارتین، مزدا، لندروور و جاگوار با هم و بنز، جیپ، كیا، میتسوبیشی و هوندا نیز یك
همكاری مشترك 1 تشكیل داد ه اند. آنها با بكارگیری فن آوری ها ی نوین ، ایجاد برند ،
ساخت خودروهای متفاوت ، انعقاد قراردادهای پلتفرم و ادغام كمپان ی ها می كوشند در
بازارهای دنیا باقی بمانند . به عنوان، مثال، ادغام و اتحاد ی كه در شركت دایملر آلمان و
كرایسلر آمریكا صورت گرفت و تاثیر شگرفی كه در سودآوری و ارزش سهام آن داشت ،
بهانه ای شد برای اجرای طرح ادغام رنو و نیسان كه بیشتر ادغامی مجازی بود تا اتحادی
حقیقی. با تعطیل كردن كارخانه های زیانده ژاپن و افزایش تولید خودروهای جذاب توسط
مهندسان خلاق نیسان، ضرر و زیان شركت نیسان تبدیل به سود شد و شركت رنو نیز
ارزش سهام خود را تا 44 % افزایش داد [ 9]. البته همیشه این ادغا م ها موفق نبوده است و برای
مثال دو شركت دایملر و كرایسلر پس از چند سال از یكدیگر جدا شدند.
امروزه با رشد و پیشرفت بیشتر این صنعت، شاهدیم كه فقط هفت گروه بزرگ و سه
گروه كوچك در این صنعت فعال هستند و بیش از 70 % از فروش جهانی خودرو و لوازم
یدكی آنها را در اختیاردارند . این شرك ت های فراملیتی، بیش از آنكه متعلق به یك كشور
باشند، هویتی جهانی دارند . به طوری كه تحقیق، قطعه سازی، مونتاژ، فروش و
.[ سرمایه گذاری آنها در كشورهای مختلف است[ 13
اهداف ادغام شركت های خودروسازی جهان را م یتوان به چند بخش تقسیم كرد:
1. Joint Venture
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 7
1. كاهش قیمت تمام شده (كاهش هزینه های طراحی ، بازاریابی، صرفه جویی حاصل از
مقیاس و بهره وری در تولید)
2. ارتقای تكنولوژی، استفاده مشترك از منابع و بهبود كیفیت
3. تنوع محصول،كاهش رقبای بالفعل و افزایش سود حاصل از فروش
4. اشتراك و دستیابی به بازارهای بزرگ بالقوه و جدید
.[ 5. بهینه سازى و توسعه سرمایه گذارى[ 15
در ای ن تحقیق بدنبال آن ه ستیم كه چش م اندازی از روند تقاضای خودرو در بازار ایران
داشته باشیم . حال سوالات اصلی این است كه با توجه به مشخصات جمعیتی و درآمدی و
شرایط رقابتی بین المللی، بازار خودروی ایرا ن در آینده هم چنان این روند رو به رشد را
خواهد داشت؟ در برابر تهدیدات روبروی این صنعت چه راهبردهایی را باید اتخاذ نمود؟
2. صنعت خودروسازی ایران
از سا ل های حدود 1336 كه تولید خودرو در ایران آغاز شده است فروش خود رو روند رو
به افزایشی را تجربه كرده است (بجز در زمان جنگ ). رشد بین سا ل ها ی 1377 و 1384
بسیار شتابان بوده و هم چنان خودروسازان و واردكنند گان در صدد ورود به این بازار
می باشند. اكنون حدود بیست كارخانه خودروسازی به تولید و مونتاژ خودرو اشتغال دارند .
در اوایل دهه 1370 ، دولت زمینه تولید قطعات خودرو را همزمان با سرمای ه گذاری و مونتاژ
خودروهای شرك ت های اروپایی در داخل ب نیاد نهاد . البته برخی از این قطعات هن وز از
كیفیت مطلوبی برخوردار ن بوده و مشتریان از آنها ناراضی هستند . ایران خودرو ، سایپا و
پارس خودرو در مجموع با تولید بیش از یك میلیون دستگاه در سال ، حدود 95 % بازار
كشور را در اختیار دارند و 5% نیز با واردات تامین م ی گردد. بخش عمده تولیدات تحت
لیسانس و برند خودروسازان جهانی است و تنها چند خودرو با مالكیت ملی تولید می شو د.
در ایران طی دهه اخیر تولید خودرو تقریبا 5 برابر شده است و م ی بایستی تمهیدات لازم در
زمینه گارانتی و وارانتی برای آن اندیشیده شود . متأسفانه پا به پای رشد تولید، خدمات بعد
از فروش ارتقا متناسب نداشته است [ 19 ]. در اسناد راهبردی شركت ها ی خودروسازی سه
هدف اصلی وجود دارد: 1- تبدیل شدن به یك خودروساز جهانی 2- انتخاب اول
مشتریان ایرانی 3- همكاری با خودروسازی عمده دنیا . برای رسیدن به این اهداف
www.SID.ir
Archive of SID
8 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
برنامه های متعددی م ی بایست به اجرا درآید ، ظرفیت تولید اقتصادی با قیمت رقابتی ، شبكه
فروش و خدمات فراگیر، ایجاد بازار صادراتی پایدار، تولید محصول با برند ملی و... .
صنعت خودرو كشور با مشكلات و تنگناهای متعددی روبروست ، از قبیل : 1- بالابودن
قیمت محصول در نتیجه هزینه های سربار ، تیرا ژ تولید پا یین و تنوع تولید 2- كیفیت
- نامناسب و مصرف بالای سوخت و آلایندگی 3- دولتی بودن مدیریت خودروسازی 4
تغییرات سریع در قوانین و نبود شرایط جذب سرمایه های خارجی و عدم رشد
زیرساخت های كشور.
2-1 . بخش تقاضای خودرو در كشور
برای تعیین یكی از متغیرهای اصلی در این صنعت یعنی "تعداد مورد انتظار خودرو بازار هر
1000 نفر " یا نرخ مالكیت خودرو انواع متغیرهایی كه ممكن است برروی این متغیر اثر
داشته باشد شناسایی شده و مورد بررسی قرار گرفت هاند كه در ذیل به آن اشاره می شود:
تعداد خودروهای سواری و تجاری به ازای 1000 نفر، جمعیت كشور، شاخص
فشردگی جمعیت ، میانگین سنی ، افراد بین 20 تا 50 سال ، تولید و رشد تولید ناخالص
داخلی، درآمد سرانه و قدرت خرید ، نرخ مطلوب مالكیت خودرو ، كل مسافت جاده ای و
سطح زیر پوشش جاده ها، شاخص ترافیك جاده ، تعداد كل تصادفات و تلفات جاده ای ،
مساحت كشور، نسبت جاده به مساحت كشور، میزان جمعیت زیر خط فقر، شاخص جینی.
مهم ترین عوامل موثر بر تقاضای خودرو (برحسب نرخ مطلوب مالكیت خودرو )،
.[ درآمد سرانه و پس از آن، میانگین سنی جمعیت هر كشور نیز اثر قابل ملاحظه ای دارد[ 6
موجودی مورد انتظار خودرو در هر كشور بر اساس الگوبرداری از رفتار سایر كشورهای
جهان و یا محاسبه نرخ مورد انتظار مالكیت خودرو در كشور (میزانی از درآمد كه نرخ
مالكیت خودرو برای خانوارها حداقل به یك می رسد و محاسبه تعداد خانوارهای شهری
.[ كه دارای درآمد هدف نرخ مالكیت حداقل یك می باشد)، به دست می آید[ 6
وضعیت درآمد سرانه كشور بنا بر گزارش بانك جهانی در مقایسه با سایر كشورهای
و رتبه 90 در (PPP) جهان حدود 7550 دلار بی ن المللی بر اساس روش قدرت خرید كالا
میان بالغ بر حدود 208 كشور و هم رده كشورهایی نظیر تركیه، بلغارستان، تایلند ، بوسنی ،
.[ اكوادور است[ 6
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 9
جمعیت كشور ا یران نیز حدود 70 میلیون نفر و دارای رتبه 18 در میان بالغ بر حدود
208 كشور و هم رده كشورهایی نظیر مصر ، تایلند و تركیه است.
تقاضای خودرو= موجودی مورد انتظار– موجودی فعلی + خودروهای جایگزینی
مهم ترین متغیرها در پی ش بینی رفتار آینده میزان موجودی مورد انتظار خودرو در
كشور، متاثر از دو عامل اساسی میزان رشد اقتصادی و میزان رشد جمعیت است . در همین
رابطه، آنچه كه در چش م انداز بیست ساله آمده است ، حاكی از رشد اقتصادی سالیانه حدود
%5 می باشد كه پی ش بینی های انجام شده ، درآمد سرانه كشور را حدود 20 هزار دلار در
%1/ سال 1400 نشان می دهند. بر اساس برآورد بانك جهانی، نرخ رشد جمعیت حدود 2
.[ است و جمعیت كشور ایران در سال 1404 ، حدود 85 میلیون خواهد بود[ 6
بر اساس تحلیل ها و فرضیات در نظر گرفته شده، تعداد مورد انتظار خودرو ب ه ازای
90 دستگاه در سال 1383 و حدود 123 ، 1000 نفر، حدود 65 دستگاه در سال 1382
دستگاه در سال 1386 برآورد گردیده است كه پیش بینی می شود تا سال 1404 به حدود
.[ 300 خودرو برسد[ 3
بر اساس برنامه چهارم توسعه ، می بایست تا پایان برنامه یك میلیون خودروی فرسوده از
سیستم حمل و نقل كشور خارج ش ود كه حدود سالی 200 هزار دستگاه م ی شود. پیش بینی
می شود، متوسط عمر خودرو در كشور به تدریج از 30 سال به 20 سال برسد.
2-2 . بخش عرضه خودرو در كشور
عرضه خودرو در كشور متاثر از تولید داخل (برای فروش در داخل كشور یا صادرات ) و
واردات است . ظرفیت قابلیت بهر ه برداری موجود دركشور بر اساس آمار ارایه شده توسط
وزارت صنایع و معادن حدود 1.3 میلیون دستگاه در سال می باشد كه پیش بینی شده تا سال
1404 ، به حدود 1.5 میلیون دستگاه در سال برسد . بازار داخل كشش بیش از حدود یك
میلیون را نخواهد داشت ، لذا مابقی ظرفیت تولید ایجاد شده باید حتما با رویكرد صادراتی
صورت پذیر د و تا پایان سال 1390 بر اساس این مدل، هیچ گونه افزایش ظرفیت در صنعت
خودرو، توجیه نداشته و بستگی به رشد اقتصادی و پتانسیل صادراتی دارد.
[ نگاره 1. پیش بینی میزان تولید خودرو سواری در كشور[ 6
سال 1400 سال 1395 سال 1390 سال 1388 سال 1387 سال 1386 سال 1384
838000 948000 994000 1010000 1100000 1180000 1390000
www.SID.ir
Archive of SID
10 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
روند واردات عمدتا متاثر از سیاس ت های دولتی و رقاب ت پذیری و تنوع تولیدكنندگان
كشور وابسته است . در سال 1372 با تصویب قانون خودور ، واردات ممنوع گردید اما از
سال 1382 ، بر اساس تع یین تعرفه گمركی آزاد و به تدریج به 100 % تنزل یافت . پیش بینی
می شود كه در بلندمدت و با ورود ایران به سازمان تجارت جهانی، تعرفه ها ی واردات به
حدود 25 % برسد. واردات بتدریج افزایش می یابد تا حدود 50 % از بازار داخلی به صورت
.[ واردات، پوشش داده شود. لذا باید بتوان 50 % از تولیدات داخل را صادر نمود[ 6
3. ادغام و تصاحب
مفهوم ادغام و تصاحب 2 اشاره دارد به وضعیتی كه امور مالی و مدیریتی دو یا چند شركت
مستقل به نحوی با هم تركیب شوند ، بدون اجبار نسبت به انحلال شرك ت ها ی قبلی و
تاسیس یك بنگاه جدید.
در تصاحب یا خرید 3، یك شركت بزرگ پس از مذاكره ، مالكیت سهام عمده شركت
دیگر را خریداری می كند. در این حالت ممكن است شركت خریداری شده تحت نام و
برند اصلی خود ولی با مدیریت شركت بزر گ تر ادامه دهد . در روش دیگر اموال و
دارایی های یك شركت (احتمالاً ورشكسته) توسط شركت دیگر خریداری شده و پول
حاصله را بین سهامداران تقسیم م ی نمایند. در این حالت عموما برند شركت از بین رفته و
.[ دارایی ها در شركت اصلی جذب می شود[ 16
در ادغام ، چند شركت هم وزن داوطلبانه با هم تركیب شده و با تبادل سهامشان یا
پرداخت نقدی شركت بزر گ تری را تشكیل می دهند. بدین ترتیب برند دو شركت باقی
مانده و تنها ریسك را با هم اشتراك می گذارند و توان حضور هر دو افزایش می یابد. البته
ممكن است دو شركت تصمیم به حذف برندهای قبلی و تاسیس یك برند جدید بر اساس
[ مذاكرات و منافع طرفین بنمایند. ادغام چند نوع است: [ 11
− ادغام افقی ( بین دو شركت با بازار و محصول مشابه و رقابت مستقیم)؛
− ادغام عمودی (بین یك شركت با پیمانكار یا مشتریانش ویا با تامین كنندگانش)؛
2. merger & acquisition
3. buyout
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 11
− ادغام توسعه بازار (دو شركت با محصول مشابه را در دو بازار مختلف عرضه
می كنند)؛
− ادغام توسعه محصول (دو شركت با محصول مختلف ولی مرتبط فعال در یك بازار)؛
− اختلاط (بین دو شركت كه نه محصول ، نه بازار مرتبط ونه حیطه كاری مشترك
دارند).
در بحث ادغام باید به چند مقوله توجه كرد كه در مدل زیر آورده شده است:
[ نمودار 1. مدل شامل متغیرها و عوامل موثر بر فرآیند ادغام[ 11
3-1 . راهبرد ادغام، همكاری مشترك و خصوصی سازی در ایران
شركت های خودروساز خارجی تماما در تملك اشخاص حقیقی و بخش خصوصی است .
شركت های خودروسازی در ایران سهامی عام هستند ولی سهام بزرگ این شرك ت ها در
اختیار دولت است . این ساختار دولتی به آنها اجازه نداده كه در رقابت واقعی قرار بگیرند و
قیمت ها و حتی كیفیت هم رقابتی باشد . اگر ادغام خودروسازان به این معنی باشد كه این
شركت های خودروسازی كه در حال حاضر ساختار دولتی دارند را به یك شركت دولتی
بزرگ تر تبدیل كنیم، این كار مطلوبی نیست چرا كه امكان خصوصی سازی آنها كمتر
می شود. دولت باید تصدی خود را در این صنعت به صفر برساند و با تدوین سیاس ت ها و
امور حاكمیتی و واگذاری سهام آنها اجازه دهد كه بخش خصوصی مانند تمام دنیا بتواند
با ابزارهای رقابتی به كار و تولید معقول با قیمت اقتصادی بپردازد.
فرهنگ
فرهنگ سازمانی
فرهنگ ملی
متغیرهای یكپارچه سازی
سطح یكپارچه سازی
سرعت یكپارچه سازی
فرهنگ پذیری
كیفیت ارتباطات
مكانیسم یكپارچهسازی اجتماعی
آمادگی سازمان
فرآیند یكپارچه سازی
یكپارچه سازی نیروی انسانی
یكپارچه سازی وظایف
یكپارچه سازی رویهها
شرایط اولیه
اندازه
تفاوت كارایی
درجه ارتباط (محصول،
دانش و بازار)
www.SID.ir
Archive of SID
12 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
با توجه به اینكه برای تولید خودرو حجم عظیمی از صنایع پایین دستی ، خدمات ی و
تولیدی فعال می شوند و قریب پانصد هزار نفر از این صنعت ارتزاق م ی كنند ، توسعه
خودروسازی می تواند در فعال شدن چر خ های اقتصادی، اشتغال بیشتر و كمك به دوام
تولید موثر باشد.
با ادغام خودروسازان مزی ت هاى رقابتى آنان افزایش می یابد . یعنی در یك شركت
تولید قوی است و در دیگری طراحی ؛ این شرك ت ها همدیگر را پوشش داده و با نقاط
قوتی خود ، خلاهای یكدیگر را برطرف كنند . در سا ل های اخیر به دلیل شرایط اقتصادی
كشور با استقبال سرمایه گذاران خارجی روبه رو هستیم . توانمندی های صنعت خودرو در
ایران و كشش بازار بكر با سالی حداقل 10 % رشد ، جاذبه هایی است كه سبب شده تا
خودروسازان بزرگ دنیا تمایل برای حضور در كشور داشته باشند . به عنوان مثال، امضای
قرارداد لوگان باعث شد شرك ت های رنو و پژو پس از 20 سال از حضور در ایران به جنب
با قطعه سازان ایرانی بیفت ند. پیشرفت صنعت قطعه سازی « همكاری مشترك » و جوش برای
به اند ازه ای بوده كه اگر روزی ایران صنعت خودروسازی خود را از دست بدهد می تواند
به صنعت قط عه سازی افتخار كند و از صادرات آن در جهت تحقق اهداف اقتصادی خود
بهره گیرد.
یكی از مسا یل مهم و پیش روی صنعت خودروسازی، عضویت آینده ایران درسازمان
تجارت جهانی است . با توجه به قوانین و مقررات حاكم بر سازمان تجارت جهانی
(مقررات مبادلات جهانی كالا، كاهش تعرفه واردات، استاندارهای جهانی صادرات،
كاهش نرخ سود بانكی، حذف یارانه، رعایت استانداردهای كیفی و زیست محیطی )
میتواند صنعت خودروسازی داخلی را با چال ش ها ی جدی روبرو نماید . لذ ا صنعت
خودروی ایران باید همكاری استراتژی ك با خودروسازان خارجی داشته و در كنار آن به
.[ گسترش طراحی برندهای داخلی بپردازد و با این وسیله دانش خود را افزایش دهد[ 19
4. روشتحقیق
در این تحقیق از روش مصاحبه با متخصصان و نخبگان استفاده شده است. سپس میانگین
آنها در ارزیابی ها لحاظ گردیده است. فرآیند تحلیل سلسله مراتبی از معروف ترین فنون
تصمیم گیری چند معیاره می باشد كه اساس آن بر مقایسه های زوجی نهفته است. این فن را
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 13
توماس سا تی محقق عراقی در دهه 70 میلادی بر اساس تحلیل مغز انسان برای مسا یل
پیچیده و فازی ارایه كرد [ 18 ]. همان گونه كه از نام این تكنیك نیز بر می آید، مساله
تصمیم گیری از طریق تشكیل یك سلسله مراتب حل می شود . درخت سلسله مراتب
تصمیم، عوامل مورد مقایسه و گزینه های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می دهد .
بنابراین، گام اول تشكیل درخت سلسله مراتب تصمیم است كه از سه سطح تشكیل
می شود؛ سطح اول هر درخت بیان كننده هدف تصمیم گیرنده است . سطح آخر هر
درخت نیز بیان كننده گزینه هایی است كه با همدیگر رقابت می كنند و مقایسه می شوند و
هدف تصمیم نیز در نهایت تعیین اهمیت نسبی این گزینه ها به صورت وز ن های عددی
می باشد. سطح میا نی این درخت كه مهم ترین سطح آن است؛ نشان دهنده معیارهایی است
كه بر اساس آنها گزینه های رقیب مقایسه می شوند، این سطح می تواند خود از چندین لایه
تشكیل شود. سپسبا مقایسه های زوجی، وزن هر یك از عوامل را در راستای گزینه ها
به گونه ای اوزان نسبی حاصل برای عوامل و گزینه ها را با AHP مشخصو در نهایت منطق
همدیگر تلفیق می كند تا تصمیم بهینه حاصل آید.
سطح اول (هدف): هدف این تحقیق انتخاب راهبرد بازار مناسب در مواجهه با شرایط
پیش روی صنعت خودروسازی كشور است.
سطح دوم (معیارها و زیر معیارها): برای دستیابی به معیارها علاوه بر بررسی مأموریت
سازمانی و استراتژی های بلندمدت خودروسازان، مصاحبه هایی با 28 تن از مدیران
شركت های سایپا ، ایران خودرو ، پارس خودرو ، شرك ت ها ی زیر مجموعه ، شرك ت ها ی
قطعه سازی و نمایندگی های فروش خودرو انجام شده است . ابتد ا جدول فرص ت ها و
تهدیدات محیطی در اختی ار مدیران قرار گرفت . با تلفیق نظر ات مدیران بخ ش ها ی
مختلف، تأثیرگذارترین فرصت ها و تهدیدات محیطی و شاخص های موثر در آینده بازار
خودرو شناسایی شد و با انجام مقایسات زوجی بین آنها، فرصت ها و تهدیدات و عوامل
محیطی كه دارای بالاترین میانگین وزن نسبی بودند انتخاب شدند. در پایان نیز هر كدام از
این دسته ها را رتبه بندی و وز ندهی می كنیم.
سطح سوم (گزینه ها): با توجه به مباحث نظری تحقیق و نتایج حاصل از مصاحبه و
پرسش نامه اولیه، پرس شنامه های نرم افزاری انتخاب سلسله مراتب راهبرد، تكمیل گردید .
www.SID.ir
Archive of SID
14 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
با لحاظ كردن نظرات آنها گزینه ها به دست آمد. پس از شناسایی معیارها و گزینه ها ی
به تحلیل آن پرداخته شد. Super Decision تصمیم گیری، با استفاده از نرم افزار
نمودار 2. درخت تصمیم در تحلیل سلسله مراتبی
4-1 . تجزیه و تحلیل نتایج
در نگار ههای زیر به انتخاب مهم ترین فرصت ها و تهدیدات محیطی و مهم ترین نقاط قوت
و ضعف سازمانی می پردازیم. از بین تعداد زیادی فرصت ، با نظر متخصصین 9 فرصت
عمده انتخاب شدند . سپس به طور مستق ل این فرص ت ها مقایسه زوجی شدند كه از بین آنها
كه بیشترین وزن را داشتند، انتخاب گردید. میزان (O1,O2,O3,O4,O 6 فرصت ( 7
شاخص ناسازگاری این تحلیل 0.0994 بود . به همین ترتیب از بین 8 تهدید عمده انتخاب
كه بیشترین وزن را دا شت ند، انتخاب گردید كه (T1,T2,T3,T5,T شده نیز 5 تهدید ( 7
0 بود. / شاخص ناسازگاری این تحلیل 0912
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 15
نگاره 2. فرصت ها، مزایا و محاسن ادغام
فرصت ها، مزایا و محاسن ادغام وزن
صرفه جویی های ناشی از تولید در مقیاس بالا و كاهش قیمت تمام شده 0.257 O1
افزایش خدمات پس از فروش و رضایت مشتری 0.109 O2
افزایش نقدینگی و سرمایه گذارى 0.132 O3
سهم بیشتر از بازار با هضم كردن رقبای كوچك 0.236 O4
افزایش ارزش برندها و دارایی های نامشهود و ایجاد برند جهانی 0.026 O5
اشتراك گذاری و انتقال دانش و فن آوری و كاهش هزینه تحقیقات و طراحی 0.036 O6
بهبود زنجیره تامین و بخش های قطعه سازی 0.084 O7
كاهش هزینه های بازاریابی، تبلیغات و صادرات 0.023 O8
اشتراك و دستیابی به بازارهای بزرگ بالقوه و جدید 0.097 O9
نگاره 3. تهدیدات، معایب و آسیب های ادغام
تهدیدات، معایب و آسیب های ادغام وزن
حالت انحصاری در بازار خودرو 0.225 T1
دولتی تر شدن صنعت خودرو 0.258 T2
از بین رفتن برخی قطعه سازی ها 0.117 T3
كاهش تنوع محصولات 0.045 T4
حفظ وفاداری مشتریان 0.192 T5
از بین رفتن برندهای فعلی 0.037 T6
0. اداره و كنترل مناسب شعبه ها و كارخانه های متعدد 098 T7
حفظ وفاداری و انگیزه كارمندان 0.026 T8
فارغ از انتخاب استراتژی ها، عواملی كه ،AHP پساز مشخصشدن وزن نسبی اجزای
بازار آینده خودرو را تحت تاثیر قرار م یدهد، استخراج و در نگاره زیر قرار می دهیم.
از بین تعداد عام ل های بازار خودرو ، با نظر متخصصین 9 عامل انتخاب شدند . سپس از
كه بیشترین وزن را دا شت ند، انتخاب گردید . (F1,F2,F3,F مقایسه زوجی آنها 4 عامل ( 4
0 بود . به همین ترتیب از بین 8 عامل محیطی / میزان شاخص ناسازگاری این تحلیل 724
كه بیشترین وزن را دا شتند، انتخاب گردید كه شاخص (M1,M2,M عمده نیز 3 عامل ( 6
0بود. در نرم افزار شاخص ناسازگاری مجاز تحلی ل ها 0.1 / ناسازگاری این تحلیل 0595
می باشد و در صورت لزوم بدون تغییر نتایج برخی پارامترها را بهینه می كند.
www.SID.ir
Archive of SID
16 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
نگاره 4. تهدیدات، معایب و آسیب های ادغام
عامل های موثر در تهدید آینده بازار خودرو و انتخاب استراتژی وزن
كاهش نرخ تعرفه واردات 0.312 F1
حذف یارانه سوخت 0.215 F2
رعایت استانداردهای كیفی و زیست محیطی 0.101 F3
میزان خودروهای جایگزینی 0.168 F4
كاهش عمر مفید استفاده خودروها 0.053 F5
افزایش تعداد خودروی سرانه كشور 0.054 F6
كاهش ارزش سهام و بازدهی آن 0.051 F7
كاهش نرخ سود اعتبارات بانكی 0.030 F8
متابعت از مقررات مبادلات جهانی كالا 0.017 F9
نگاره 5. عامل های موثر محیطی در رشد آینده بازار خودرو
عامل های موثر محیطی در رشد آینده بازار خودرو وزن
افزایش درآمد سرانه و قدرت خرید مردم 0.374 M1
افزایش جمعیت كشور 0.166 M2
تورم در نهاده های تولید 0.036 M3
میزان جمعیت زیر خط فقر و شاخص جینی 0.075 M4
میزان جمعیت شهری 0.080 M5
تغییر فرهنگ و افرایش نرخ مطلوب مالكیت خودرو 0.199 M6
تعداد كل تصادفات و تلفات جاده ای در كشور 0.024 M7
افزایش جاده ها و شاخص ترافیك جاده ای 0.044 M8
در گام بعدی، بر اساس هر كدام از دسته عوامل فرصت ها و تهدیدات محیطی و نقاط
قوت و ضعف سازمانی كه بر اساس وزنشان انتخاب گردیده بود ، 19 راهبرد مختلفی كه
پیش روی تصمیم گیران صنعت خودرو طبق نظر این افراد می باشد را رتبه بندی می نماییم .
برای بررسی راهبرد ، دو وضعیت داریم : یكی شرایط فعلی است و دیگری حالتی كه در
آینده عوامل محیطی تهدید كننده و رش د دهنده صنعت تاثیر نموده باشند . سپس با كمك
نرم افزار وزن هر استراتژی را به دست آور ده و استراتژ ی هایی كه بیشترین وزن را به دست
آورده اند به عنوان راهبردهای اصلی شناسایی می كنیم.
0 بود /064 ،0/084 ،0/036 ،0/ شاخص ناسازگاری این دسته ها به ترتیب 012
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 17
نگاره 6. راهبردهای محتمل پیش روی صنعت خودرو سازی كشور
راهبردهای محتمل پیش روی صنعت خودرو سازی كشور وضع آینده وضع حال
تداوم وضعیت فعلی صنعت خودر وسازی، ولی تعرفه واردات بشدت كاهش یابد. 0.42 0.21 S1
برندهای متفاوت در داخل، ولی در صادرات تحت یك برند باشند. 0.35 0.33 S2
یك شركت جدید هر دوی خودروساز بزرگ كشور را خریداری كند. 0.66 0.91 S3
دو شركت بزرگ منحل و دارایی ها به یك شركت جدید التاسیس واگذار شود. 0.59 0.78 S4
یك شركت خودروسازی شركت های دیگر را خریداری كند. 0.52 0.64 S5
فعالیت قطعه سازان ایرانی با جوینت ونچر و تحت لیسانس قطعه سازان خارجی 0.47 0.47 S6
این شركت ها به شركت های خودروساز خارجی فروخته شوند. 0.94 0.89 S7
همكاری استراتژیك با خودروسازان خارجی در تولید 0.88 0.76 S8
قرارداد جوینت ونچر با شركت های خودروساز خارجی داشته باشند. 0.93 0.87 S9
همكاری استراتژیك با خودروسازان خارجی در قطع هسازی 0.65 0.69 S10
مدیریت واحد در مواجهه با رقبای خارجی، در عین مدیریت برندهای متفاوت در داخل 0.38 0.37 S11
همكاری استراتژیك با خودروسازان خارجی در فروش 0.41 0.40 S12
این شركت ها تبدیل به سایت تولیدی شركت های خارجی شوند. 0.83 0.66 S13
قرارداد مونتاژ با شركت های خارجی و یا تولید محدود 1.00 1.00 S14
كل صنعت مونتاژ خودرو كشور متوقف شود ولی صنعت قطع هسازی ادامه یابد. 0.60 0.44 S15
كل صنعت قطعه سازی كشور متوقف شود ولی مونتاژ خودرو ادامه یابد. 0.41 0.27 S16
شركت ها تنها برندهای ملی تولید كنند و خودروهای مونتاژی مستقیم وارد شوند. 0.27 0.28 S17
با همین وضعیت صنعت خودر وسازی ادامه یابد و واردات متوقف شود. 0.41 0.39 S18
كل صنعت خودر وسازی كشور متوقف شود. 0.57 0.37 S19
4-2 . تحلیل نتایج
در این مقاله، تلاش شد تا نخست اجزای عناصرموثر بر بازار، چالش ها و فرصت های بازار
را تشخیص داده و بر اساس آن با روش علمی و بد ون اعمال نظرات سیاسی و دولتی
استراتژی های مناسب مشخصشوند. در این تحلیل برای انجام مقایسه زوجی برای هر
كدام از 19 راهبرد مورد نظر ، در كل 22 عامل موثر وجود دارد ( 17 شاخص بازار ، 8
تهدید، 9 فرصت ). لذا هر مصاحبه شونده می بایست برای هر راهبرد یك ماتریس 139
9-) بود را انتخاب كند . لذ ا در نهایت از ،...،-1 ،0 ،1، ... ، ستونه كه در طیفی 18 حالته ( 9
28 مدیر خودرویی مورد مصاحبه ، 3892 گزینه تهیه و در هر مورد پس از تعیین میانگین در
به كار برده شد . در پایان پس از تهیه مدل و وز ن های هر عامل AHP تحلیل نرم افزاری
اصلی در دسته های مختلف در دو حالت مختلف ، یكی شرایط فعلی و دیگری شرایط
آینده كه تحت تاثیر عوامل محیطی تهدید یا رشد دهنده بازار خودرو است ، 19 راهبرد
ذكر شده ارزیابی و رتب هبندی شدند كه نتایج آن در نگاره آمده است.
قر ارداد مونتاژ با ) S برترین استراتژ ی های پیش روی صنعت خودروسازی كشور : 14
این شرك ت ها به شرك ت ها ی خودروساز ) S شركت های خارجی و یا تولید محدود )، 7
www.SID.ir
Archive of SID
18 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
قرارداد جوینت ونچر با شرك ت ها ی خودروساز خارجی ) S خارجی فروخته شوند )، 9
همكاری استراتژیك با خودروسازان خارجی در تولید) بودند. ) S داشته باشند)، 8
رتبه بندی راهبردها با در نظر گرفتن عوامل تهدید كننده
بازار (تعرفه، سوبسید بنزین، خودروی فرسوده)
رتبه بندی راهبردها بدون در نظر گرفتن عوامل تهدید كننده
بازار (تعرفه، سوبسید بنزین، خودروی فرسوده)
نتیجه گیری
تولید در مقیاس بالا و كلاس جهانی، ادغا م های گسترده، برو ن سپاری فعالی ت ها و م شتری
محوری، چهار عامل مهم زمینه ساز شك لگیری خودروسازان صاحب برند در دنیا
www.SID.ir
Archive of SID
ارایه یك مدل تصمی مگیری براساس الگوی سلسله ... 19
هستند[ 12 ]. با كم شدن تعرفه و نیز افزایش سریع هزینه های تولید خودروسازان به دلیل تیراژ
پایین و رقابت كاذب بین آنها و تورم در نهاده های تولید ، آنها توان رقابتی خود ر ا از دست
می دهند و با افزایش قیمت خودرو انجام واردات توجیه و صرفه بیشتری دارد . لذا در برابر
این بحران چاره ای جز كاهش هزینه و استفاده مشترك از منابع وجود ندارد . این ادغا م ها
می تواند به این صورت باشد كه یك شركت ، شركت دیگر را خریداری كند یا این كه
شركتی پیدا شود كه هر دوی آنها را خریداری كند یا مدیریت جامع و واحد و تحت یك
برند در صادرات و مواجهه با رقبای خارجی ولی برندهای متفاوت در داخل باشد . ادغام
ممكن است شایبه انحصار در بازار داخلی را به وجود آورد كه البته از وضعیت فعلی بدتر
نخواهد بود . سال هاست كه طبق فا نون و سند خودرو ، خودروسازان می بایست اقدام به
كاهش قیمت می كردند كه به دلیل دولتی بودن محقق نشد . با كمك ادغام ، هزینه ها ی
شركت مخصوصاً هزینه های موازی كاهش خواه د داشت كه امكان رقابتی شدن قیمت را
می دهد و چون با كاهش تعرفه همراه شود ، مساله رقابت با محصولات خ ارجی، اجازه
افزایش قیمت و یا كاهش كیفیت را نمی دهد.
همان طور كه مشاهده می شود، همكاری راهب ردی در تولید یا مونتاژ با خودرو سازان
خارجی و یا واگذار كردن مدیریت صنعت خودرو به آنها بهترین شرایط را ایجاد میكند
كه با افزایش بهر ه وری و كیفیت ، صنعت خودرو را نجات می دهد. همكاری در مونتاژ تا
حدودی وجود دارد ولی چون تعرفه واردات بالاست و رقابت واقعی وجود ندارد ، اثرات
قابل توجهی نداشته است . دربخش ز نجیره تامین و بخ ش های قطعه سازی نیز با مدیریت
مناسب می توان با افزایش تیراژ ، قطعه سازان را به تولید با كیفی ت تر و با تكنول وژی بالا
تحت لیسانس و با همكاری شبكه های قطع هسازی بین المللی ترغیب كرد.
منابع
1 . زیمن سرجیو ( 1384 ). "پایان عصر بازاریابی سنتی "، ترجمه سینا قربانلو، تهران،
انتشارات مبلغان.
2 . كاتلر فیلیپ( 1377 ). "اصول بازاریابی"، ترجمه بهمن فروزنده، تهران، نشرآزمون.
3 . موون جان سی، مینور میشل( 1382 ). "رفتار مصرف كننده"، ترجمه عباس صالح
اردستانی، تهران، انتشارات نشر.
www.SID.ir
Archive of SID
20 مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 3، پاییز و زمستان 1388
4 . باغبان علی ( 1385 ). "مدیریت نا م های تجاری ، مشغله اصلی مدیران "، تهران ، دنیای
اقتصاد.
5 . ناظمی جمشید ( 1383 ). "پیش بینی بازار آینده خودرو در ایران و جهان "، تهران ، مركز
مطالعات استراتژیك سایپا.
6 . یوسفی دستجردی حسن ( 1385 ). "طراحی مدل استراتژیك نام و نشان"، كنفرا نس بین -
المللی مدیریت بازاریابی.
7. Ahmet yilmaz (2004). "New Trends and Tasks in Automotive Industry",
Gmbh Company, Germany.
8. Bernd Gottschalk, Ralf Kalmbach (2003). "Brand Management in Auto
Industry", Auto Business Verlag, Ottobrunn, Germany.
9. Straub, Thomas (2007). "Reasons for Frequent Failure in Mergers and
Acquisitions: A Comprehensive Analysis", Wiesbaden: Deutscher
Universitätsverlag.
10.Zax, Igor (2009). "Distressed M&A: Strategic and Financial Trends and
Considerations", International Corporate Rescue, Vol. 6, No. 1, pp. 7-20.
11.Cartwright Susan; Schoenberg Richard (2006). "Thirty Years of Mergers
and Acquisitions Research: Recent Advances and Future Opportunities".
British Journal of Management, Vol. 17, No. 2, pp. 43-56.
12.DePamphilis Donald (2008). "Mergers, Acquisitions, and Other
Restructuring Activities". NY, Elsevier, Academic Press.
13.Harwood I (2006). "Confidentiality Constraints within Mergers and
Acquisitions: Gaining Insights Through a 'Bubble' Metaphor". British
Journal of Management, Vol. 17, No. 1, pp. 16-25.
14.Jean-Leon Bouchenoire, "Steering the brand in the auto industry", Design
Management Journal, Vol. 14, pp. 15-24.
15.King D, Slotegraaf R (2008), "Performance Implications of Firm
Resource Interactions in the Acquisition of R&D-intensive Firms".
Organization Science, Vol. 19, No. 2, pp. 23-33.
16.Maddigan Ruth, Zaima Janis (1985). "The Profitability of Vertical
Integration". Managerial and Decision Economics, Vol. 6, No. 3, pp. 21-
35.
17.Rosenbaum Joshua, Joshua Pearl (2009). "Investment Banking:
Valuation, Leveraged Buyouts, and Mergers & Acquisitions", Hoboken,
NJ: John Wiley & Sons.
18.Saaty T.L (1980). "the Analytic Hierarchy Process", Mcgraw Hill,
Reprinted By Rws Publications, Pittsburgh, 1996.
19.UNSD, WTO-ITC, "Price Water House", OICA, Worldbank, UNCTAD,
Idro.org.
www.SID.ir


درباره وبلاگ


*با عرض سلام خدمت شما دوست عزیز*
امیدواریم که از خواندن این مطالب لذت ببرید
و لحظه های خوبی را سپری کنید

مدیران وبلاگ :
عمو سعید
عمو مجید

مدیر وبلاگ : saeed khaki
صفحات جانبی
نظرسنجی
نظر شما دوست عزیز راجع به این وبلاگ چیه؟







نظر شما دوست عزیز راجع به این وبلاگ چیه؟







جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
ارتباط با majid shabanpor
ارتباط با saeed khaki
gunner2066چت روم وبلاگ


فال امروز


.



دریافت کد
abzareweb
ابزار وب

تعبیر خواب آنلاین

تماس با ما
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
مشاهده جدول کامل لیگ برتر ایران